Oda Amerikane shënon Ditën Ndërkombëtare të Pronësisë Intelektuale

Prishtinë, 25 prill 2024 – Me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Pronësisë Intelektuale, Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë organizoi një panel diskutimi mbi rëndësinë e mbrojtjes së pronësisë intelektuale dhe ndikimin e saj në nxitjen e inovacionit, mbrojtjen e kreativitetit dhe promovimin e zhvillimit ekonomik. Në panel ishin Isa Dukaj – nga Agjencia e Pronësisë Industriale, Agron Selimaj – Selimaj Legal Consulting, Darsej Rizaj – StarLabs dhe Nazlije Sope – Kerveshi & Partners Law Firm. Paneli u moderua nga Florentina Grubi-Vula – SDP Kosovë.

Isa Dukaj shpjegoi se si Agjencia e Pronësisë Industriale ka ndërtuar infrastrukturën për mbrojtjen e pronësisë intelektuale, duke përfshirë patentat, të drejtat e autorit dhe markat tregtare, duke theksuar se legjislacioni ekziston dhe është në përputhje me atë të Bashkimit Evropian. Dukaj sqaroi gjithashtu se çdo kompani ka të drejtë të regjistrohet, por patentat dhe markat mund të regjistrohen edhe nga individë. Ai theksoi se zhvillimi i produkteve të reja është çelësi i zhvillimit ekonomik, andaj informoi se IPA po punon edhe në dixhitalizimin e procesit të regjistrimit, i cili siç thekson ai, në festën e vitit të ardhshëm të Ditës Ndërkombëtare të Pronësisë Intelektuale, do ta gjejë. Agjencia me procese të dixhitalizuara.

Florentina Grubi-Vula, e cila edhe hapi takimin si moderatore e këtij paneli, shpjegoi edhe rolin e veçantë të pronësisë intelektuale në zhvillimin ekonomik. Grubi-Vula theksoi se patentat mund të vijnë nga çdo industri dhe se kompanitë mund të përfitojnë shumë nga regjistrimi i një patente apo marke. Ajo shpjegoi gjithashtu se kostoja e regjistrimit të një marke tregtare është shumë e ulët.

Agron Selimaj theksoi rëndësinë e departamentit juridik apo avokatit në një kompani, pasi drejtuesit e kompanive nuk kanë kohë të merren me çështjet juridike dhe nuk janë mjaftueshëm të informuar për to. Selimaj theksoi problemet me të cilat ballafaqohen kompanitë në Kosovë sa i përket falsifikimit, ndërsa vuri në dukje mangësitë e Inspektoratit të Tregut. Selimaj gjithashtu theksoi se kompanitë duhet të kërkojnë edhe kompensim kur hasin në falsifikime. Si pikë kryesore, Agron Selimaj theksoi rëndësinë e avokatëve apo departamenteve juridike brenda kompanive për t’u marrë me aspektet ligjore.

Një perspektivë nga ana e biznesit dha Darsej Rizaj, i cili theksoi se si kompani, hapi i tyre i parë ishte edukimi i tyre për rolin dhe rëndësinë e pronësisë intelektuale. Me zgjerimin e veprimtarisë së tyre biznesore në tregjet ndërkombëtare, Rizaj theksoi se janë përballur edhe me sfida të tjera ligjore, duke theksuar rolin vendimtar të këshilltarëve juridikë dhe avokatëve. Pika kryesore e Darsej Rizajt ishte se duhet pasur parasysh rëndësia e certifikimeve. Ai theksoi se përdorimi i inteligjencës artificiale mund të jetë problem i madh, duke pasur parasysh se të dhënat e vendosura në këto aplikacione ruhen diku, gjë që mund të jetë edhe shkelje e ligjeve dhe rregulloreve të sekretit tregtar.

Nazlije Sope tha se ligjet në Kosovë janë shumë të përshtatshme dhe është shumë e rëndësishme të organizohen takime informuese. Një nga çështjet kryesore në lidhje me regjistrimin e patentave, markave tregtare, është kërkesa për t’u regjistruar fizikisht. Sope shpjegoi gjithashtu se është një perceptim që vetëm kompanitë humbasin nga regjistrimi, megjithatë, ajo vuri në dukje se kompanitë që përdorin produkte të falsifikuara, zakonisht operojnë në ekonominë informale dhe për këtë arsye nuk paguajnë taksa dhe detyrime, gjë që ndikon në punësimin, dhe se të tre aktorët janë dëmtuar.

Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë mbetet e përkushtuar për avancimin e iniciativave për mbrojtjen e pronësisë intelektuale dhe nxitjen e një mjedisi të favorshëm për inovacion dhe kreativitet.